A do Z bez korpomowy

Słowniczek prawno-finansowy

Adwokaci uwielbiają mówić tak, żeby nikt ich nie zrozumiał. My tłumaczymy ich język na ludzki - bez upraszczania, ale i bez wybebeszania prawnika.

A

Alimenty. Pieniądze, które jedno z rodziców (zwykle rodzic, z którym dziecko nie mieszka) przekazuje drugiemu na pokrycie kosztów utrzymania dziecka. Wysokość ustala sąd na podstawie potrzeb dziecka i możliwości zarobkowych rodzica. Konkrety: Alimenty 2026 - ile naprawdę możesz dostać.

Alimenty natychmiastowe. Procedura uproszczona w sprawach niespornych - wniosek składa się na specjalnym formularzu, sąd orzeka w 14 dniach bez rozprawy. Działa w 2026 r., warto pamiętać.

D

Darowizna. Bezpłatne przekazanie majątku. Jeśli darczyńca (np. Twoja mama) nie zaznaczył w akcie notarialnym inaczej, otrzymana przez Ciebie darowizna należy tylko do Ciebie, nawet w trakcie małżeństwa. Wyjątek: darowizny do majątku wspólnego (rzadko, ale się zdarza).

Dział spadku. Postępowanie sądowe lub umowne, w którym dzielicie pomiędzy siebie majątek po zmarłym. Nie myl z podziałem majątku po rozwodzie.

E

ETF (Exchange-Traded Fund). Fundusz, który handluje na giełdzie jak akcja. Najpopularniejsze: ETF na S&P 500 (500 największych spółek z USA) i ETF na MSCI World (akcje z całego świata). Niskie opłaty (0,1-0,3% rocznie), długi horyzont. Realistyczna 10-letnia stopa zwrotu w USD: 7-9% rocznie.

I

IKE (Indywidualne Konto Emerytalne). Konto inwestycyjne z preferencją podatkową - zwolnienie z 19% podatku od zysków kapitałowych (tzw. „Belka”), jeśli wypłacasz po 60. roku życia. Limit rocznej wpłaty w 2026 r.: 23 472 zł. Brak ulgi „od razu” w PIT.

IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego). Konto inwestycyjne z dwoma preferencjami: od razu dostajesz w PIT zwrot 12% lub 32% wpłaconej kwoty, a przy wypłacie płacisz tylko 10% ryczałtu zamiast 19% Belki. Limit roczny w 2026 r.: 9 388,80 zł. Idealna dla osób w II progu podatkowym.

M

Majątek odrębny. Wszystko, co należy tylko do Ciebie mimo małżeństwa: nabyte przed ślubem, otrzymane jako darowizna lub spadek (jeśli darczyńca nie zaznaczył inaczej), nagrody za osobiste osiągnięcia, przedmioty osobistego użytku.

Majątek wspólny. Wszystko, co nabyte w trakcie małżeństwa przez kogokolwiek z Was, jeśli nie macie rozdzielności. Domyślnie podzielcie się po 50/50. Wyjątki - patrz: Podział majątku krok po kroku.

O

Opieka naprzemienna. Dziecko mieszka cyklicznie u jednego i drugiego rodzica (typowo: tydzień u mamy, tydzień u taty). Wymaga zbliżonych lokalizacji mieszkań i dobrej komunikacji ekspartnerów. Sąd orzeka tylko, gdy oboje rodzice tego chcą.

P

Podatek Belki. Potoczna nazwa 19% podatku od zysków kapitałowych (od dywidend, odsetek, zysków ze sprzedaży akcji). Wprowadzony w 2002 r. przez ministra finansów Marka Belkę. IKE pozwala go nie zapłacić.

Pozew rozwodowy. Dokument inicjujący sprawę o rozwód. Powinna napisać go adwokatka lub radca prawny - samodzielne pozwy często mają luki, które bolą przy podziale majątku.

R

Rozdzielność majątkowa. Umowa między małżonkami (akt notarialny), że odtąd każde z Was zarabia i traci po swojemu. Można podpisać przed ślubem lub w trakcie. Nie działa wstecz. Kosztuje 400-800 zł u notariusza. Patrz: nasz artykuł o rozdzielności w naszej kategorii Kasa & Prawo.

Rozwód bez orzekania o winie. Najszybsza i najtańsza forma rozwodu. Sąd nie ustala, kto zawinił. Średni czas: 4-8 miesięcy od pozwu do wyroku.

Rozwód z winy współmałżonka. Powolniejszy (8-18 miesięcy), droższy, wymaga dowodów (zdrady, alkoholu, przemocy). Wpływa na alimenty na rzecz małżonka (nie dziecka) - strona winna może być zobowiązana do dłuższego ich płacenia.

U

Ugoda majątkowa. Umowa między Wami o sposobie podziału majątku. Może być zawarta przed sądem (wtedy ma siłę wyroku) lub u notariusza. Zwykle tańsza i szybsza niż wieloletnia walka sądowa o każdy element.

W

Władza rodzicielska. Zespół praw i obowiązków rodzica wobec dziecka. Po rozwodzie sąd może ją: utrzymać u obojga, ograniczyć jednemu (gdy się nie sprawdza), zawiesić lub pozbawić (skrajne przypadki). Standardowo zostaje obu rodzicom.

Słowniczek żywy - aktualizujemy go co miesiąc. Jeśli nie znalazłaś tu pojęcia, którego szukasz, napisz: redakcja@rozwiedzionamama.pl - dopiszemy.

Powiązane: Wzory pism do pobrania · Adwokatka odpowiada · Kasa & Prawo